بیش از یک دهه است که می توان از تلفن‌­های همراه برای مدیریت امور مالی نظیر داد و ستدهای مربوط به کالا و خدمات استفاده کرد. این اتفاق توانسته علاوه بر سهولت در انجام کارها، مدیریت امور مالی اشخاص را بهبود بخشد. همچنین طبق آخرین اطلاعات، امروزه بیش از ۶۷ درصد از مردم جهان به تلفن‌­های همراه دسترسی دارند و استفاده از قابلیت‌­های تلفن همراه در تنظیم و مدیریت امور مالی افراد (نظیر پرداخت‌­های قبوض، امور بانکی و…) به طرز فزاینده‌­ای در حال افزایش است. یکی از این قابلیت ها که به طور عمده در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران کمتر به آن توجه شده است، توسعه­‌ی فروش محصولات بیمه­‌ای از طریق اپراتورهای تلفن همراه می باشد.

طبق اصول اولیه­‌ی بیمه­‌گری باز، توسعه‌­ی همکاری­‌های استراتژیک شرکت­های بیمه­‌گر با آن دسته از شرکای تجاری که به صورت مستقیم با تعداد زیادی از کاربران دسترسی دارند، باعث می شود علاوه بر آشنا شدن آحاد جامعه با فرهنگ بیمه­، در بلندمدت نیز ضریب نفوذ بیمه در کشور  افزایش یابد. بر اساس مطالعات به عمل آمده، در چندین سال اخیر فروش بیمه­‌های خرد از طریق اپراتورهای تلفن همراه در دنیا با افزایش چشمگیری روبرو بوده؛ بطوری­که افرادی که تابحال هیچ­گونه­ بیمه­‌ای خریداری نکرده­ بودند، اقدام به خرید بیمه کردند.

امروزه به منظور توسعه­‌ی فروش محصولات بیمه­‌ای از طریق کانال اپراتورهای تلفن همراه، شرکتهای بیمه به سمت طراحی و مدیریت سرویس­های ای‌پی‌آی بیمه‌ای جهت استفاده در بستر برنامه‌های تلفن همراه (که به اختصار “M-insurance” نیز نامیده می­شود) حرکت کرده‌اند. در واقع شرکت‌های بیمه‌گر می‌توانند با عرضه ای‌پی‌آی (در قالب وب سرویس بیمه) امکان توزیع خدمات بیمه‌ای را با همکاری اپراتورهای تلفن همراه فراهم نمایند. همچنین طراحی سرویس­ منطبق بر مکانیزم یاد شده، پتانسیل بالایی را جهت دسترسی به یک مقیاس بزرگ، تقویت عملکرد و کاهش هزینه­‌های بیمه­‌ای ایجاد خواهد کرد. به همین دلیل در بسیاری از کشورها M-insurance یک عامل مهم در افزایش ضریب نفوذ شمرده شده و نهادهای دولتی و شبه دولتی از قابلیتهای تجاری بالقوه­ آن جهت بالا بردن سطح پوشش بیمه­‌ای مردم (به ویژه اقشار کم درآمد) استفاده می­‌نمایند.

به طور کلی دو شکل از بیمه­‌نامه­‌ها از طریق کانال­های اپراتورهای تلفن همراه قابل صدور است: میکرواینشورنس­ها و Small-Ticketها. تفاوت چندانی در مکانیزم ایجاد، توزیع و کنترل این دو نوع محصول وجود ندارد و عمده تفاوت آن­ها در عناوین طراحی، فرآیندهای فروش و در شرکای بیمه‌گر خلاصه می‌­شود. البته Small-Ticketها عمدتاْ در بازار کشورهای توسعه یافته مرسوم هستند و بر خلاف میکرواینشورنس­ها، ریسک­های با شدت و تواتر کمتر را پوشش می دهند، نظیر خسارات ورزشی، کنسلی بلیط، هزینه پزشکی حیوانات خانگی و سرقت کیف پول.

با توجه به سهولت استفاده­ از تلفن­‌های همراه در مراحل مختلف امور بیمه‌­ای، اپراتورهای تلفن همراه قادر هستند تا به عنوان یکی از کانال های شرکت­های بیمه­‌گر، برای دسترسی به تعداد زیادی از مشتریان فعالیت نموده و برای آنها خلق ارزش کنند.

دو روش به نام­های «پول موبایل» و «ایرتایم» به عنوان روش­های رایج جهت دریافت حق بیمه از مشتریان اپراتورهای همراه مورد استفاده قرار می‌گیرد. پول موبایل به شکل یک حساب کیف پول آنلاین است که کاربر هر چند وقت یکبار به شارژ آن در حساب خود می‌­پردازد. اما ایرتایم می‌تواند توسط هر کسی که یک تلفن همراه معمولی دارد، مورد استفاده قرار گیرد. قابل ذکر است که اپراتورهای ارائه­ کننده­ خدمات بیمه‌­ای با استفاده از کدهای دستوری ارسال شده توسط کاربر، به کسر مبلغ حق بیمه و صدور (یا تمدید) بیمه­‌نامه برای وی خواهند پرداخت. طبق مطالعات صورت گرفته، ۶۶ درصد کاربران در دنیا برای پرداخت حق بیمه‌های میکرواینشورنس اپراتوری از روش ایرتایم، ۳۲ درصد از طریق پول موبایل و ۳ درصد باقی مانده از هر دو روش استفاده نموده‌­اند.

به طور کلی ماهیت صدور بیمه­‌نامه از طریق تلفن‌های همراه مزایای متعددی دارد که از مهم­ترین آنها می‌­توان به دسترسی گسترده اپراتورها به مشتریان، امکان دریافت حق بیمه کم اما مستمر، سهولت در صدور و پرداخت خسارت و اعتماد بیش­تر مردم به اپراتورها نسبت به بیمه‌گران اشاره نمود. اما چالش­هایی از قبیل برآورده نمودن توافقات سطح سرویس (SLA) بین اپراتور و شرکت بیمه ای نیز وجود دارد.

نمونه شرکت­های خارجی

تجارب متنوعی از همکاری اپراتورهای تلفن همراه و شرکت‌های بیمه را می‌توان در دنیا و به خصوص در کشورهای در حال توسعه مشاهده کرد. در این بخش به دو مورد از شرکت­های مذکور اشاره می کنیم:

۱. شرکت میکرواینشور (Microinsure): این شرکت در سال ۲۰۰۹ یک طرح نوآورانه موسوم به فریمیوم ابداع کرد که به فراهم نمودن میزانی از پوشش بیمه زندگی یا درمان، بدون هزینه و برای کاربران تلفن همراه می‌­پرداخت. به عبارتی مبلغ حق بیمه از میزان سود موجود در فروش اپراتور تلفن همراه کسر می­‌گردید. در ادامه مشتریان قادر بودند تا با پرداخت مبلغ جداگانه‌ای، به افزایش پوشش‌­های بیمه­‌ای خود بپردازند. محصولات طراحی شده توسط این شرکت ویژگی­‌هایی از قبیل تعهدات اندک، ساده بودن و عدم نیاز به توضیحات اضافی، نوآور بودن و شخصی سازی شده را دارند.

۲. شرکت دیالوگ (Dialog): این شرکت امکان خرید بیمه­‌نامه­‌های حوادث، زندگی، اموال و مسئولیت و همچنین درمان را با سقف تعهد محدود و البته مکانیزم قیمت­‌گذاری ساده با ارسال کد دستوری برای کاربران اپراتور دیالوگ امکان‌­پذیر می‌سازد. قابل ذکر است که ۹۵ درصد از مشتریان سال اول فعالیت شرکت دیالوگ، قبل از آشنایی با محصولات آن هیچ­گاه بیمه­‌نامه­‌ای را خریداری نکرده بودند.

نتیجه­‌گیری

با استفاده از اصول بیمه‌گری باز و در چارچوب همکاری با شرکای تجاری قدرتمند به منظور ارائه‌­ی خدمات بیمه­‌ای، شرکت­‌های بیمه‌­گر قادر خواهند بود تا به حجم بالایی از مشتریان و اطلاعات مورد نیاز جهت داده­‌کاوی دسترسی پیدا کنند. بدون شک مهم­ترین عامل در بهبود پیش­برد اهداف صدور بیمه­‌نامه از طریق میکرواینشورنس، توسعه­‌ی زیرساخت لازم برای بیمه‌گری باز خواهد بود. شرکت­های بیمه­‌گر قادر خواهند بود تا با طراحی و فراهم نمودن ای‌پی‌آی های مناسب برای عرضه خدمات بیمه ای که می تواند از کانال اپراتورهای تلفن همراه در کشور (مانند ایرانسل و همراه اول) توزیع گردد، به صدور بیمه­‌نامه­‌های خرد با حق بیمه‌های پایین در جهت حمایت از آحاد جامعه گام بردارند.